Türkiye, son yıllarda, bir dizi kamu diplomasisi çalışmasıyla çeşitli ülkelere ve halklarına yönelik politika geliştirse de bu çalışmaların hiçbiri Türk dizileri kadar etkili olamıyor. Öyle ki 2024 yılı itibarıyla 170’ten fazla ülkede Türk dizileri büyük keyifle izleniyor. Bu durum da Türkiye’ye olan ilgi de artıyor. 

Latin Amerika ve Karayipler (LAK), Türk dizilerine ilginin en yüksek olduğu bölgelerin başında geliyor. Türk dizilerinin etkisi o kadar büyük ki bu bölgede doğan çocuklara Türk isimleri verilmeye başlandı. Telenovela olarak bilinen Latin Amerika TV dizilerinin ithalatçısı olan Türkiye, şimdilerde Latin Amerika ülkelerine dizi ihraç ediyor. Türk dizilerinin Latin Amerika’daki başarısı kültürel diplomasiye önemli katkı sağlıyor. 

Aslında Türk dizilerinin sadece Latin Amerika ülkelerinde değil dünya genelinde sadık bir izleyici kitlesi var. Anadolu Ajansı’nın 2021 Mart ayındaki raporuna göre, 100’den fazla Türk dizisi 146’dan fazla ülkede 700 milyon kişi tarafından izleniyor (Gamba, 2021). 2024 yılı verilerine göre ise dünya dizi ihracatında ikinci sırada bulunan Türk dizileri 170’ten fazla ülkeye ihraç ediliyor (Milliyet, 2024).

2022 verilerine göre Türkiye’nin yurt dışına dizi ihracatının üçte biri Latin Amerika ülkelerine yapılmış (Cicek, 2022). HBO Max tarafından açıklanan listede de Latin Amerika’da en çok izlenen 10 dizinin dokuzunun Türk dizisi olduğu görülüyor. Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun 2018 yılında Diriliş: Ertuğrul’un setini ziyaret etmesi (Ritter, 2024), Türk dizilerinin üst düzey politikacılar arasında da popüler olduğunun göstergesi.

Türk dizilerinin Latin Amerika ülkeleri üzerindeki etkisi oldukça büyük ve eğlencenin nasıl kültürel diplomasi ve yumuşak güç aracı olarak işlev görebileceğinin etkileyici bir örneği. Artık Türk dizileri, Türkiye ile Latin Amerika ülkeleri arasında daha derin bağları güçlendiren bir kültürel alışveriş aracı haline geldi. Dizilerdeki aile, aşk, kalp kırıklığı, sosyal adalet, intikam ve ihanet gibi evrensel temaları işleyen hikâyeler, Latin Amerikalı izleyici ile özdeşleşiyor. Kolombiya’daki RCN televizyon kanalının programlamadan sorumlu başkan yardımcısı Eugenia Velez, geleneksel Kolombiya, Venezuela ve Meksika romanlarında kullanılan olay örgüsünün Türk dizilerinde de olduğunu ifade ediyor (Gamba, 2021). Bu durum, Latin Amerika ülkelerindeki seyircilerin yabancı bir hikâyeden ziyade kendisine ait olan bir hikâyeyi, yabancı bir yapım olsa da, izlemeye yönlendiriyor. 

Latin Amerikalı izleyiciyi çeken unsurlardan biri de köşkler, saraylar, İstanbul Boğazı ve İstanbul sokakları gibi gerçek mekânlarda çekilen dizilerin Türkiye’nin güzelliğini yansıtması (Zaragoza, 2024). Diğer yandan Türk giyim tarzı, dekorasyon, Türk kahvesi, Türk lokumu, kebap ve baklava gibi geleneksel kültür öğeleri de izleyicileri çeken unsurlar olarak öne çıkıyor. 

Türk dizilerine yönelik ilgi Latin Amerika ülkelerinden turistlerin Türkiye’yi bir destinasyon olarak keşfetmesine de olanak sağladı. Kültür, doğa gibi tasvirlerin yer aldığı Türk dizileri, bu açıdan Türkiye’nin turizmini destekleme potansiyeline sahip. Latin Amerikalı turistlerin deniz ve kum tatilinden ziyade Ayasofya, Topkapı Sarayı, Kapadokya, Truva gibi tarihi alanları kültür turizmi çerçevesinde ziyaret ettikleri, yapılan araştırmalarla ortaya çıktı (Çakır, 2021). 

Ayrıca Türk dizileri bu ülkelerde güçlü bir takipçi kitlesi kazandıkça Türkiye’nin bölgedeki görünürlüğü ve varlığı da artabilir. Aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere tüm dünyadan Türkiye’ye gerçekleştirilen ziyaretler 2008 yılına oranla 2023 yılında iki kattan az artarken, Latin Amerika ülkelerinden gelen ziyaretçi sayısı aynı dönemde dört kattan fazla arttı. Diğer yandan Latin Amerika pazarına açılmak isteyen Türk yatırımcılar, dizilerin sağladığı kültürel bağlam sayesinde burada kendilerine alan açabilirler.

LAK Ülkelerinden Türkiye’ye Turizm Amaçlı Yapılan Ziyaretler

Kaynak: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. Yıllık Bültenler. https://yigm.ktb.gov.tr/TR-249709/yillik-bultenler.html. Erişim Tarihi: 30/04/2024

Öte yandan Türk dizilerinin popülaritesi arttıkça Türkçe öğrenmeye olan ilgi de paralel bir şekilde artmaktadır. Karakterleri ve diyalogları daha iyi anlamak amacıyla Türkçe öğrenmeye başlayan Latin Amerikalı ve Karayipli izleyiciler, geçici bir ilginin ötesinde Türkiye ile derin bağ kuruyor. Öyle ki Latin Amerika ülkelerindeki aileler çocuklarına Türkçe isimler vermeye başladı.

Zaragoza (2024), bu durumu, ironik bir şekilde, “Dünyaya hoş geldin Şehrazat Beyza Rodriguez!” sözleriyle değerlendiriyor.

KAYNAKLAR

Cicek, D. (2022). Turkiye’s Latin America outreach stretches from trade to TV shows. Anadolu Agency, 28 September 2022. https://www.aa.com.tr/en/americas/turkiyes-latin-america-outreach-stretches-from-trade-to-tv-shows/2697148#:~:text=Almost%20all%20of%20the%20TV,are%20followed%20on%20digital%20platforms. Erişim Tarihi: 28/11/2024

Çakır, M. Ö. (2021). Latin Amerikalı turistler Türkiye’de kültür turizminin ekonomiye katkısını artıracak. Anadolu Ajansı, 16 Ekim 2021. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/latin-amerikali-turistler-turkiyede-kultur-turizminin-ekonomiye-katkisini-artiracak/2393993. Erişim Tarihi: 28/11/2024

Gamba, L. (2021). Turkish dramas captivate Hispanic audiences. Anadolu Agency, 31 May 2021. https://www.aa.com.tr/en/americas/turkish-dramas-captivate-hispanic-audiences/2259142. Erişim Tarihi: 27/11/2024

Hürriyet. (2024). Türk diziler Latin Amerika’yı fethetti. Hürriyet, 3 Ocak 2024. https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/televizyon/turk-diziler-latin-amerikayi-fethetti-42385306. Erişim Tarihi: 28/11/2024

Milliyet. (2024). 170’ten fazla ülke Türk dizisi izliyor! ‘İnsanlar Türkiye’yi merak ediyor’. Milliyet, 26 Kasım 2024. https://www.milliyet.com.tr/magazin/170ten-fazla-ulke-turk-dizisi-izliyor-insanlar-turkiyeyi-merak-ediyor-7243521. Erişim Tarihi: 30 Kasım 2024

Ritter, M. (2024). Turkey’s Export of TV Shows Also Fuels Tourism. VOANews, 21 July 2024. https://learningenglish.voanews.com/a/turkey-s-export-of-tv-shows-also-fuels-tourism/7701767.html. Erişim Tarihi: 28/11/2024

Zaragoza, A. (2024). Latinx Files: The Turkish dramas taking over señoras’ lives. Latimes, 2 May 2024. https://www.latimes.com/delos/newsletter/2024-05-02/latinx-files-tizi-turkish-dramas-latinos-latinx-files. Erişim Tarihi: 27/11/2024