Ankara Sosyal Bilimler Vakfı Düşünce Platformu’nda 19 Mart 2022 tarihinde yayınlanan “Öğretmenlik Meslek Kanunu Hakkında Bazı Düşünceler” başlıklı yazımız¹ ile 3/2/2022 tarihli ve 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu üzerine değerlendirmelerimizi ve eleştirilerimizi kamuoyu ile paylaşmış idim. Söz konusu yazımızda da ifade ettiğimiz üzere esasen Anayasa’nın 128’inci maddesi gereği kanunla düzenlenmesi gereken hususlar bu Kanun’la düzenlenmemiş; ayrıca bir meslek kanununda düzenlenmesi gereken en az 10 husus da yine bu Kanun’da düzenlenmemişti. Kısaca dağ fare doğurmuştu. Nitekim bu Kanun’un bazı hükümleri Anayasa Mahkemesi tarafından 13/7/2023 tarihinde verdiği karar ile Anayasa’nın 128’inci maddesi gereği kanunla düzenlenmesi gereken hususlar kanunla düzenlenmediğinden iptal edilmiş idi.²

14 Mayıs 2023 tarihinde yapılan Milletvekili Genel Seçiminde Ordu Milletvekili olarak seçilen ve 7354 sayılı Mülga Öğretmenlik Meslek Kanunu’nu hazırlayarak kanunlaşmasını sağlayan dönemin Millî Eğitim Bakanı Mahmut Özer’in yerine 28 Mayıs 2023 tarihinde ikinci turu gerçekleştirilen Cumhurbaşkanlığı Seçiminden sonra 4 Haziran 2023 tarihinde Millî Eğitim Bakanı olarak atanan Yusuf Tekin döneminde Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararından sonra yeni bir Öğretmenlik Mesleği Kanunu teklifi hazırlandı ve 26/6/2024 tarihinde TBMM’ye sunuldu. Bu noktada bir ironiye de işaret edelim. Bu tarih itibarıyla yürürlükte bulunan 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu’nu hazırlayan ve kamuoyuna “öğretmenlerin 60 yıllık hayalinin gerçekleştiği” mottosuyla takdim eden dönemin Millî Eğitim Bakanı, bu sefer TBMM’ye sunulan ve kendi döneminde hazırlanarak kanunlaştırılan kanunu yürürlükten kaldıracak olan Öğretmenlik Mesleği Kanun teklifinin görüşüleceği TBMM Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu’nun başkanı idi.

TBMM tatile girmeden verilen teklif yeni dönemin başlamasından sonra görüşülerek 10/10/2024 tarihli ve 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu olarak kabul edildi ve 18/10/2024 tarihli ve 32696 sayılı Resmî Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. Toplam 12 asıl, bir geçici maddeden oluşan ve sadece dört madde ile öğretmenlik mesleğinin düzenlendiği ve bu hükümlerin de bir kısmının Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edildiği 7354 sayılı Öğretmenlik Meslek Kanunu da yürürlükten kaldırıldı.

Değerlendirmeye geçmeden önce ifade edelim ki mülga Kanun’la yapılan düzenlemenin bir meslek kanunu olarak nitelendirilmesi mümkün değilken, yeni yapılan düzenleme bir meslek kanunu olarak değerlendirilebilir.

İlk değişiklik Kanun’un başlığında başlamaktadır. Mülga Kanun’un başlığı Öğretmenlik Meslek Kanunu iken yeni kanunun başlığı Öğretmenlik Mesleği Kanunu olarak düzenlenmiştir.

Mülga Kanun’un amacı “öğretmenlerin atamaları ve mesleki gelişimleri ile kariyer basamaklarında ilerlemelerini düzenlemek” iken yeni Kanun’un amacı “öğretmenlerin seçilmelerini, yetiştirilmelerini, atanmalarını, haklarını, ödev ve sorumluluklarını, ödül ve cezalarını, kariyer basamaklarında ilerlemelerini ve öğretmenlik mesleğine ilişkin diğer hususlar ile Millî Eğitim Akademisi’nin kurulması, görevleri, teşkilat yapısı ve personeline ilişkin konuları düzenlemek” olarak belirlenmiştir (m. 1).

Mülga Kanun’un kapsamına kimlerin gireceği müphem iken yeni Kanun’la kapsam açık olarak belirlenmiş ve “Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen ve yöneticiler”, “Özel kanunlarındaki hükümler saklı kalmak kaydıyla 5’inci, 6’ncı, 20’nci, 24’üncü, 25’inci ve 33’üncü madde hükümleri bakımından özel öğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler ile bu kurumlarda öğretmenliğe atanma şartını taşıyan yöneticiler” ve “20’nci ve 33’üncü madde hükümleri bakımından Millî Eğitim Bakanlığı dışında diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan öğretmenler” kapsama alınmıştır (m. 2).

Mülga Kanun’la 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nun 43 ve 45’inci maddelerinde düzenlenen hususlar bu Kanun’dan çıkarılarak ve birkaç fıkra eklenerek konu düzenlenmişken yeni kanunla öğretmenlerin hak, ödev ve sorumlulukları (m. 5), yöneticilerin ödev ve sorumlulukları (m. 6), öğretmenlerin nitelikleri ve seçimi (m. 7), hazırlık eğitimi (m. 8), hazırlık eğitimine alınacakların belirlenmesi (m. 9), hazırlık eğitiminde başarı (m. 10), akademi ile ilişiğin kesilmesi (m. 11), akademi aşamasında disiplin cezaları ve disiplin cezası gerektiren fiil ve davranışlar (m. 12), (akademi dönemi bakımından) disiplin kurulu ve disiplin cezalarının uygulanmasına ilişkin hususlar (m. 13), öğretmen adaylarına ilişkin mali ve sosyal hükümler (m. 14), sözleşmeli öğretmenlikte istihdam (m. 15), kadrolu öğretmenliğe atama (m. 16), hizmet puanı (m. 17), öğretmenlerin yer değişikliği (m. 18), mesleki gelişim (m. 19), öğretmenlik mesleğinde kariyer (m. 20), yönetici görevlendirme (m. 21), özel program ve proje uygulanan eğitim kurumlarına yönetici görevlendirme ve öğretmen atama (m. 22), ödül ve disiplin başarı ve üstün başarı belgesi ile ödül (m. 23), öğretmenlerin disiplin hükümleri (m. 24), öğretmenliğin sona ermesi (m. 25), Millî Eğitim Akademisi’nin kuruluşu ve görevleri (m 26-31) ve eğitim çalışanlarının şiddetten korunması (m. 33) hususları düzenlenmiştir. Diğer bir deyişle öğretmenlik mesleğine aday statüsünde alınmadan başlayıp öğretmen olarak yetiştirilme, meslekte ilerleme/yükselme, ödüllendirme ve disiplin ve nihayet mesleğin sona ermesine kadar tüm aşamalar düzenlenmiş bulunmaktadır.

Bu Kanun’dan önce öğretmenlik mesleğine alınma sürecini kısaca ifade etmekte yarar bulunmaktadır. Yılı Bütçe Kanunu ile belirlenen ve Millî Eğitim Bakanlığı’na tahsis edilen toplam atama yapılabilecek kontenjan, Bakanlık tarafından ihtiyaç ve açık durumuna göre önce branşlar (alanlar) itibarıyla dağıtılmaktadır. Bundan sonra ÖSYM tarafından yapılan Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) sonuçlarına göre her bir alan için belirlenen kontenjanın kaç katı adayın çağrılacağı ilan edilmektedir. Bu arada öğretmenlik mesleğine kaynaklık eden lisans alanlarından mezuniyet, lisans derecesi ile birlikte pedagojik formasyon gibi hususlar yerine getirilmesi ön şartlardandır. Puan üstünlüğüne göre çağrılan adaylar mülakata alınmaktadır. Önceleri sadece mülakat sonucuna göre başarılı bulunanlar, daha sonra yapılan değişiklikle ise KPSS puanının belirli bir ağırlığı ile mülakat sonucu oluşan puanın belirli bir ağırlığına göre sıralama yapılıp en yüksekten başlayarak ilan edilen kontenjan kadar öğretmen ataması gerçekleştirilmekte idi. Bu şekilde atanan öğretmenler her ne kadar aday (stajyer) öğretmen (memur) olarak nitelense de doğrudan sınıflara girip ders yapmaya başlamakta idiler.

Hazırlık Eğitimi

Yeni düzenleme ile bir kişinin öğretmen olabilmesi için öncelikle öğretmenlik mesleğine kaynak teşkil eden en az lisans düzeyinde yükseköğretim programlarından veya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışı yükseköğretim programlarından mezun olması ve hazırlık eğitiminde başarılı olması gerekmektedir (m. 7/2).

Hazırlık eğitimine alınacak kişilerin nasıl belirleneceği Kanun’un 9’uncu maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre hazırlık eğitimine alınacak kişiler genel şartlar yanında ÖSYM tarafından yapılan sınavlardan alanlara göre Bakanlık’ça belirlenecek sınav puanına sahip olanlar arasından (m. 9/1, f) atama izni verilen pozisyon sayısını geçmemek üzere, sınav puanı üstünlüğüne göre belirlenecektir (m. 9/2). Ayrıca 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki ve millî sporcu statüsündeki öğretmen adaylarının hazırlık eğitimine alınmasında, ÖSYM tarafından yapılan sınavlardan Bakanlık tarafından belirlenen sınav puanına sahip olma şartı aranmayacaktır (m. 9/3).

Bakanlık tarafından belirlenen öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği bilgi, beceri, tutum ve değerleri içeren öğretmenlik mesleği yeterlikleri (m. 8/2) çerçevesinde belirlenen teorik ve uygulamalı derslerden oluşan hazırlık eğitimi, bu Kanun’la kurulan Millî Eğitim Akademisi tarafından verilecektir (m. 8/1).

Hazırlık eğitiminin süresi dört dönem olarak öngörülmüş, ancak bu süre, öğretmen adayının mezun olduğu yükseköğretim programına göre üç dönem olarak da uygulanabilecektir. (m. 8/3)

Hazırlık eğitimine alınmış olan öğretmen adayının bu eğitimde başarılı sayılabilmesinin şartları 10’uncu maddede düzenlenmiştir. Buna göre hazırlık eğitiminde her bir teorik dersten en az iki yazılı sınav yapılacaktır. Her bir dersten not ortalaması 100 üzerinden 60 ve üzerinde olanlar başarılı sayılacaktır. Teorik derslerden başarısız olanlara, başarısız oldukları her bir ders için ek bir sınav hakkı verilecektir. Ek sınavdan 60 ve üzerinde puan alanlar ilgili dersten başarılı sayılacaktır. Ek sınavlar sonunda herhangi bir dersten başarısız olanların ise Akademi’yle ilişiği kesilecektir (m. 10/1). Hazırlık eğitiminde edinilen bilgi, beceri, tutum ve davranışların eğitim-öğretim ortamına yansıtılmasındaki başarı düzeyini belirlemek amacıyla öğretmen adayı üç defa değerlendirmeye tabi tutulacaktır. Söz konusu değerlendirme, uygulamadan sorumlu eğitim personeli, uygulamanın yapıldığı eğitim kurumunun müdürü ve uygulama öğretmeni tarafından Bakanlıkça belirlenen öğretmenlik mesleği yeterlikleri esas alınarak Akademi tarafından öğretmenlik atama alanlarına göre oluşturulan değerlendirme formu üzerinden yapılacaktır. Uygulamadan sorumlu eğitim personeli, eğitim kurumu müdürü ve uygulama öğretmeni tarafından ayrı ayrı doldurulan değerlendirme formlarında verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak değerlendirme puanı belirlenecektir. Birinci değerlendirme puanının yüzde 20’si, ikinci değerlendirme puanının yüzde 30’u, üçüncü değerlendirme puanının yüzde 50’si alınarak uygulamalı ders başarı puanı belirlenecektir. Öğretmen adaylarından uygulamalı ders başarı puanı 100 üzerinden 70 ve üzerinde olanlar başarılı sayılacaktır. Uygulamalı derslerde başarısız olanların ise Akademi’yle ilişiği kesilecektir (m. 10/2). Hazırlık eğitiminin sonunda, teorik derslerin başarı notlarının aritmetik ortalamasının yüzde 40’ı, uygulamalı derslerin başarı notlarının aritmetik ortalamasının yüzde 60’ı toplanarak atamaya esas başarı puanı belirlenecektir (m. 10/3).

Hazırlık eğitimi sürecinde bulunan öğretmen adaylarına uygulanacak disiplin cezaları ile bu cezalara karşılık gelen fiiller 12’nci maddede, disiplin süreci ise 13’üncü maddede düzenlenmiştir. Disiplin cezaları kınama, ödeme kesintisi ve Akademi’den çıkarma olarak düzenlenmiştir.

Hazırlık eğitimi sürecinde bulunan öğretmen adaylarına her ay 23.310 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda ödeme yapılacaktır (1/7-31/12 2024 dönemi için 23.310 x 0,907796 = 21.160 TL). Bu ödeme, damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmayacaktır (m. 14/1). Öğretmen adaylarından askerlik yükümlülüğü bulunanların askerlik hizmetleri, Akademi’deki eğitimleri süresince ertelenecektir (m. 14/2). Öğretmen adayları hazırlık eğitim süresince 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılacaklar ve bu kişiler adına Sosyal Güvenlik Kurumu’na ödenecek primler, öğretmen adaylarına birinci fıkrada ödenmesi öngörülen ödemeden bağımsız olarak Bakanlık bütçesinden karşılanacaktır (m. 14/3). Ayrıca bu Kanun’la 5510 sayılı Kanun’un 60’ıncı maddesine eklenen fıkra ile öğretmen adaylarının 5510 sayılı Kanun’un 3’üncü maddenin birinci fıkrasının (10) numaralı bendine göre tespit edilecek eş ve çocukları ile ana ve babalarının da, bakmakla yükümlü olunan kişi sıfatıyla genel sağlık sigortasından yararlandırılacağı öngörülmüştür (m. 35/3).

Hazırlık eğitimini başarıyla tamamlayanlar, 9’uncu maddenin birinci fıkrasında belirlenen şartları taşımak ve 7315 sayılı Kanun’a göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılmış olmak kaydıyla 657 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilecektir. Bunların eğitim kurumlarına yerleştirilmeleri 10’uncu maddenin üçüncü fıkrasına göre belirlenen atamaya esas başarı puanı esas alınarak tercihleri doğrultusunda yapılacaktır. Tercihte bulunmayanlar ile tercihlerine yerleşemeyenlere boş kalan eğitim kurumları için yeniden tercih hakkı verilecektir. İkinci tercih döneminde tercihte bulunmayanlar ile tercihlerine yerleştirilemeyenler Bakanlık’ça kura ile yerleştirilecektir. Yerleştirildikleri eğitim kurumlarında mazeretsiz olarak göreve başlamayanlar ile göreve başladığı hâlde mazeretsiz olarak görevlerinden ayrılanlar, hazırlık eğitimi sonunda aldıkları atamaya esas başarı puanıyla sözleşmeli öğretmenlik için yeniden başvuruda bulunamayacaklar ve yerleştirildikleri tarih itibarıyla bir yıl süreyle hazırlık eğitimine alınmayacaklardır (m. 15/1).

Sözleşmeli öğretmenler, can güvenliği ve sağlık mazeretleri hariç olmak üzere, üç yıl süreyle başka bir yere atanamayacaklardır. Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde ise sözleşmeli olarak istihdam edilen öğretmenin eşi bu öğretmene tabi olacaktır (m. 15/2).

Üç yıllık çalışma süresini tamamlayan sözleşmeli öğretmenler talepleri hâlinde görev yaptıkları yerde öğretmen kadrolarına atanacaklardır. Öğretmen kadrolarına atananlar mazerete bağlı olarak yapılacak yer değiştirmeler hariç olmak üzere bir yıl süreyle yer değiştiremeyeceklerdir (m. 16/1). Diğer bir deyişle bu kişiler 657 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin (A) fıkrası kapsamında memur olacaklar ve öğretmen kadrolarına atanan sözleşmeli öğretmenler hakkında 657 sayılı Kanun’da düzenlenen adaylık hükümleri uygulanmayacaktır (m. 16/4).

657 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinin (A) fıkrası kapsamında görev yapan öğretmen ve yöneticilere, görev yerlerinin coğrafi durumu, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, görev yaptığı eğitim kurumunun özellikleri, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması hususları göz önünde bulundurularak görev yaptıkları her takvim yılı karşılığında hizmet puanı verilecektir (m. 17/1). Öğretmenlere verilen hizmet puanının, öğretmenlerin gerek mazerete dayalı gerekse isteğe bağlı yer değişikliği taleplerinde belirleyici etkisi bulunmaktadır (m. 18/3, 4 ve 6).

Öğretmen kadrosuna atanan öğretmenler bakımından öğretmenlik mesleği öğretmen, uzman öğretmen ve başöğretmen olmak üzere üç kariyer basamağından oluşacak şekilde düzenlenmiştir (m. 20). Buna göre öğretmenlerden öğretmenlikte en az 10 yıl hizmeti olan, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmayan ve Akademi tarafından uzman öğretmenlik için düzenlenen eğitimi tamamlayanlara uzman öğretmen unvanı verilecektir (m. 20/2). Uzman öğretmenlerden uzman öğretmenlikte en az 10 yıl hizmeti olan, kademe ilerlemesinin durdurulması cezası bulunmayan ve Akademi tarafından başöğretmenlik için düzenlenen eğitimi tamamlayanlara başöğretmen unvanı verilecektir (m. 20/3). Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanlar, cezaları özlük dosyasından silindikten sonra uzman öğretmen veya başöğretmen unvanı için başvuruda bulunabileceklerdir (m. 20/4). Uzman öğretmen veya başöğretmen unvanı alanlara her unvan için ayrı ayrı olmak üzere bir derece verilecektir (m. 20/6).

Bu düzenlemeler çerçevesinde öğretmenlik mesleği birinden diğerine geçmek üzere önce aday öğretmen, sözleşmeli öğretmen ve kadrolu öğretmen olarak üç statüye ayrılmakta; kadrolu öğretmenler ise öğretmen, uzman öğretmen ve başöğretmen olarak üç kariyer basamağına ayrılmaktadır.

Yer Değişikliği

Öğretmenlerin yer değişikliği konusu önemli sorun alanlarından birini oluşturmaktadır. Esasen bu konu kanun düzeyinde düzenlenmiş olmasına rağmen maalesef uygulamada düzenleme içinde yer alan bazı istisnalardan hemen tüm öğretmenler yararlanmak için bazı yollara tevessül etmektedirler. Bu nedenle de mesela ülkenin belirli bölgelerinde bir öğretmenin atandığı ilde kalma süresi ortalama 7-8 ay gibi olabilmektedir. Konuyla ilgili diğer bir sorun alanı da öğretmen olarak atanmasına rağmen başka kurumlara geçici görevle görevlendirmeler; kadrosunun bulunduğu, normunu kullandığı okul dışında bir başka okula görevlendirmeler gibi uygulamalar da maalesef yine tevessül edilen yollardan olmaktadır.

Öğretmenlerin yer değişikliği 18’inci maddede düzenlenmiştir. Buna göre öğretmenlerin yer değiştirme suretiyle atamaları, her yıl yapılan atama plan ve programları çerçevesinde eğitim-öğretim faaliyetlerini etkilemeyecek şekilde sonuçlandırılacaktır (m.18/1). Öğretmenlerin sağlık ve can güvenliği mazeretlerine bağlı yer değiştirmeleri yıl içinde yer değiştirme takvimine tabi olmaksızın, diğer mazeretlere bağlı yer değiştirmeleri ise yarıyıl ve/veya yaz tatilinde yapılacaktır (m.18/2). Öğretmenlerin mazeret durumlarına ve isteğe bağlı yer değiştirmeleri, Bakanlık’ın öğretmen ihtiyacı ve öğretmenin tercihi dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılacaktır (m. 18/3). Mazeret durumlarına bağlı yer değiştirme istekleri hizmet puanı yetersizliği nedeniyle yerine getirilemeyenlere, 657 sayılı Kanun’un 72’nci maddesi kapsamına girenlerin hakları saklı kalmak kaydıyla, talepleri hâlinde istekte bulundukları yere atanmaya hak kazanıncaya kadar aylıksız izin verilebilecektir. Bu şekilde aylıksız izin verilen öğretmenler, bağlı bulundukları il/ilçe Millî Eğitim Müdürlüklerine bu amaçla tahsis edilmiş bulunan boş öğretmen kadrolarına aylıksız izinli olmak şartıyla atanacaklardır. Atandıkları bu kadrolar aylıksız izin süresiyle sınırlı olarak saklı tutulacaktır. Ancak aylıksız izne ayrılan öğretmenler, üçüncü yılın sonuna kadar istedikleri yere atamalarının yapılamaması hâlinde durumlarına uygun boş öğretmen kadrolarına öncelikle atanacaklardır (m. 18/4). Öğretmenlerin atamaları, Bakanlık’ça il/ilçe emrine veya doğrudan eğitim kurumuna yapılacaktır. Bakanlık’ça il/ilçe emrine atama yapılması hâlinde öğretmenlerin atandıkları ildeki görev yerleri, hizmet puanları dikkate alınarak il millî eğitim müdürünün teklifine göre valilerce belirlenecektir (m. 18/5). Kadrolarının bulunduğu eğitim kurumlarında norm kadro fazlası olan öğretmenler, il içerisinde boş norm kadrosu bulunan eğitim kurumlarına yer değiştirme talebinde bulunabileceklerdir. Hizmet puanı yetersizliği nedeniyle talepte bulundukları eğitim kurumlarına atanamayanlar ile talepte bulunmayanların atamaları, öncelikle aynı ilçe grubu içerisinde boş norm kadrosu bulunan eğitim kurumlarına olmak üzere ilgili valilerce il içerisinde resen yapılabilecektir (m. 18/6). Öğretmenlerin isteğe ve mazeret durumlarına bağlı yer değiştirme suretiyle atamaları ile hizmet bölgeleri, hizmet alanları, ilçe grupları ve bu maddenin uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Bakanlık’ça çıkarılacak yönetmelikle belirlenecektir (m. 18/7).

Öğretmen kadro ve pozisyonlarında görev yapanlardan Bakanlık’a bağlı resmî eğitim kurumları ile Akademi’ye bağlı eğitim ve uygulama merkezlerinde müdürlük ve müdür yardımcılığı görevlerini ikinci görev kapsamında yürütenler yönetici olarak tanımlanmış (m. 3/1, o) ve bir öğretmenin yönetici olarak görevlendirilmesine ilişkin hususlar 21’inci maddede düzenlenmiştir. Eğitim kurumu müdürü veya müdür yardımcısı olarak ilk defa görevlendirilecek adaylar Akademi tarafından düzenlenen yönetici yetiştirme programına alınacaklar (m. 21/1) ve bu program sonunda yapılan yazılı sınavda başarılı sayılanlar yönetici olarak görevlendirileceklerdir (m. 21/2). Yöneticiler dört ders yılı için görevlendirilecek ve aynı eğitim kurumunda aynı unvanla en fazla sekiz ders yılı görev yapabileceklerdir (m. 21/3).

Yukarıda açıklanan hususların dışında Kanun’un 4’üncü maddesinde öğretmenler ve yöneticiler için temel ilkeler; 5’inci maddesinde öğretmenlerin, 6’ncı maddesinde yöneticilerin hak, ödev ve sorumlulukları düzenlenmiştir. Öğretmen adaylarının hangi hâllerde Akademi ile ilişiğinin kesileceği 11’inci maddede; öğretmen ve yöneticilerin sürekli mesleki gelişimini sağlamak üzere programlar düzenlenmesi 19’uncu maddede; özel program ve proje uygulanan eğitim kurumlarına genel kuralın dışına çıkarak nasıl yönetici görevlendirileceği ve nasıl öğretmen ataması yapılacağı 22’nci maddede; öğretmen ve yöneticilere verilecek başarı belgesi ve ödül ile uygulanacak disiplin hükümleri 23 ve 24’üncü maddelerde 657 sayılı Kanun’a atıf yapılarak; genel sona erme hâlleri dışında öğretmenliğin sona ermesini sağlayacak özel bir hâl 25’inci maddede; Millî Eğitim Akademisi’nin kuruluşu, görevleri, işleyişi, eğitim personeli ve Akademi’de görevlendirme 26 ila 32’nci maddelerde ve eğitim çalışanlarının şiddetten korunmasına ilişkin özel bir hüküm 33’üncü maddede düzenlenmiştir.

Öğretmenin ve Eğitimin Niteliği

Yapılan bu yeni düzenleme ile öğretmenlerin niteliğinin, dolayısıyla eğitimin niteliğinin hemen artacağını beklemek mümkün gözükmemektedir. Çünkü önceki sisteme göre öğretmen olarak atanan kişilerle yeni düzenlemeye göre atanan öğretmenlerin geldiği kaynak ile geçtikleri merkezi sınav aynı; farklı olan, sadece üç veya dört dönem Millî Eğitim Akademisi’nde geçirecekleri süreç ve bu süreç içinde alacakları eğitimler ve değerlendirmeler olacaktır. Uzman öğretmen ve başöğretmen olabilmek için ise herhangi bir tez hazırlama veya yapılacak bir sınavda başarılı olma ön şartı öngörülmemiştir. Oysa öğretmenlik mesleğini bu mesleğe en yakın kariyer meslek olan akademisyenlikle (araştırma görevlisi, -yüksek lisans, doktora- doktor öğretim üyesi, doçent ve profesör) veya kamu kurum ve kuruluşlarındaki uzman yardımcılığı-uzmanlık, müfettiş yardımcılığı-müfettişlik gibi diğer kariyer mesleklerle mukayese ettiğimizde her bir kariyer basamağından diğerine geçebilmek için çok zor sınav süreçlerini başarmak, tez hazırlamak, belirli bir puanın üzerinde yabancı dil puanına sahip olmak gibi aşamalardan geçmek gerektiği belirtilmelidir. Bu nedenle de diğer kamu kurum ve kuruluşlarındaki kariyer mesleklerde istihdam edilenler ile akademisyenlikteki kariyer basamaklarını tırmananlar her bir basamaktan diğerine geçebilmek için sürekli bilgilerini güncellemek ve bazı sınavlardan geçmek zorunda olduklarından nitelikleri de buna göre artmaktadır.

Diğer taraftan öğretmenlerin niteliklerini artırmaya yönelik alınacak tedbirlerin başlangıç noktasının öğretmenlik mesleğine kaynaklık eden lisans (çoğunlukla eğitim ve fen-edebiyat fakülteleri) alanları olması gerektiğini de ifade edelim.

Sonuç olarak yine de bir teselli olarak belirtelim ki, 10/10/2024 tarihli ve 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ile getirilen sistem, 3/2/2022 tarihli ve 7354 sayılı Mülga Öğretmenlik Meslek Kanunu ile mukayese edildiğinde, eskilerin deyişi ile “efradını cami, ağyarını mâni” (ne eksik ne fazla, eksiği artığı olmayan) bir düzenleme olmuştur.

__

¹https://www.sosyalbilimlervakfi.org/tr/2022/03/ogretmenlik-meslek-kanunu-hakkinda-bazi-dusunceler/

²https://normkararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/ND/2023/124?EsasNo=2022%2F47&KararNo=2023%2F124