Aslen Elazığlı olan araştırmacı-yazar, 1963’te İstanbul'da doğdu. İHH İnsani Yardım Vakfı Mütevelli Heyeti üyesi olan Atalay, dünyanın 50 ülkesinde insani yardım temelli kuraklık, savaş, doğal afet, sağlık, eğitim ve kültür projelerinde görev aldı. UMHD Uluslararası Mülteci Hakları Derneği’nin kurucu üyeleri arasında yer alıyor. Araştırmalarına İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (İNSAMER) ve Stratejik Düşünce Enstitüsü (SDE) bünyesinde devam ediyor. Ortadoğu, Balkanlar, Afrika, Asya ve Latin Amerika’da göç, yoksulluk, açlık, savaş, mülteci sorunları ve uyuşturucu madde bağımlılığı konuları ile ilgili saha araştırmaları yapıyor.
İnsani yardımın asıl meselesi, acil yardımın hayat kurtaran rolünü korurken toplumları kendi ayakları üzerinde durabilecek bir yapıya kavuşturabilmektir. Çünkü iyiliğin gerçek gücü yalnızca yoksulları sevindiren yardımlarda değil, yoksulluğu ortadan kaldırabilecek çözümler üretmesinde saklıdır.
Son beş yılda uyuşturucu ve bahis bağımlılığı, yoksulluk ile refahın, işsizlik ile kariyer doygunluğunun kesiştiği ortak bir zeminde toplumun tüm katmanlarına yayıldı. Teknolojik dönüşümün yarattığı anlam boşluğu ve kontrolsüz haz arayışı ile yoksulluk ve gelecek kaygısı, Türkiye’yi sınıflar üstü bir sosyolojik savrulma ve derin bir toplumsal trajediyle karşı karşıya bırakıyor.
Suriye’de devrim, ikinci yılına derin güvenlik, ekonomik, siyasal ve toplumsal enkazı aşmaya çalışarak giriyor. El Şara’nın devraldığı enkaz ve ülkenin dışa bağımlılığı ülkenin önündeki en ciddi handikaplar.
Bütün dış müdahaleler, Sudan’ın kendi içindeki yönetim krizinin yarattığı boşluklar üzerinden gelişebildi. Sudan’ı bugün bu noktaya getiren temel problem, yönetici elitlerin sürdürülebilir bir devlet paradigması üretememiş olmasıdır. Beşir’in otoriter mirası, Turabi ile yaşanan kırılma, HDK’nin kurumsallaştırılması ve Darfur’daki sistematik adaletsizlikler, ülkeyi dış müdahalelere açan zeminler yarattı.
Gazze halkı, 17 yıldır süren abluka, açlık ve savaşın yanında Arap-İslam dünyasının sessizliğiyle de mücadele ediyor. İsrail’in Filistin üzerindeki politikası, sadece siyasi değil, teolojik bir işgal mantığına dayanıyor. Hamas’ın Aksa Tufanı ile başlayan direnişi, askerî olduğu kadar ahlaki bir karşı koyuşun da sembolü haline geldi. ABD’nin “Hamassız Gazze” planı, Filistin’in siyasal birliğini tehdit eden yeni bir dayatma olarak öne çıkıyor.
İslam dünyası yeni bir ortak akıl ve konsensüs geliştiremezse Gazze meselesinin çözümü mümkün görünmemektedir. Bugün Arap-İslam dünyası, Gazze’nin yok oluşun eşiğinde olduğu bir dönemde, yeni bir Kral Faysal’ı umutla beklemektedir. Nitekim Kral Faysal, Soğuk Savaş döneminde inancı gereği cesur adımlar atmış, Kudüs ve Filistin için bedel ödemekten kaçınmamıştır.
İran, 1979 devriminden bu yana en büyük varoluşsal tehditle karşı karşıya. Direniş mi, müzakere mi? Tahran rejimi Gazze’nin kaderini mi paylaşacak, yoksa bölgesel denklemde yeniden mi yükselecek? ABD ve İsrail’in kuşatmasında kalan İran için bu savaş, sadece askerî değil tarihi bir yol ayrımı.
Balkanlar’da yeni sosyolojiyle birlikte, siyasal, teolojik, kültürel ve radikal bir paradigma değişimi yaşanıyor. Türkiye bu değişim karşısında tarihsel tecrübesi ve birikimiyle yeni Balkan politikalarını bir an evvel ortaya koymalıdır.
Rusya, Suriye ve Ukrayna süreçlerini toparlayamazsa Berlin Duvarı’nın yıkılmasının ardından yaşadığı travmanın benzeri ile karşılaşacak. İran’da ise daha ciddi kopuşların yaşanması beklenebilir. Çünkü Suriye de İran’ın Ukraynası. Tahran burada, 40 yıllık yatırımını kaybetti.
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama’nın Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda “Dünya barışı, farklılıklara saygı ve birlikte yaşam” gibi ifadelerle dünya kamuoyunun da gündemine soktuğu “Egemen Bektaşi Devleti” projesinin nasıl bir sürecin ardından hayata geçirileceği belirsiz. “Edi Rama ne yapmak istiyor?” sorusunun yanıtı ise Balkanlar’ın son 40 yıldır AB ve NATO’nun butik partner devletler coğrafyasına dönüşmüş olmasında saklı.
